Część trzecia
Odbierasz orzeczenie o niepełnosprawności i co z nim dalej zrobić? Przede wszystkim trzeba je dobrze przeczytać bo od jego treści zależy jakiego wsparcia możemy się spodziewać.
Warto od razu sprawdzić czy dane zawarte na orzeczeniu są prawidłowe oraz na jaki okres zostało wykonane dane. Orzeczenie u dzieci ustala się na czas określony, nie dłuższy jednak niż do 16 rż (ponieważ później już ustala się stopień niepełnosprawności). Przy orzeczeniu na czas określony o przedłużenie można starać się nie wcześniej niż 30 dni przed upływem ważności obowiązującego orzeczenia.
Należy sprawdzić też jakie symbole przyczyn niepełnosprawności zostały podane w orzeczeniu (na ich temat przeczytacie we wpisach na temat orzeczenia – cz.2). Tych symboli może być maksymalnie trzy. Jest to ważne o tyle ponieważ nie wszystkie symbole np. uprawniają do starania się o kształcenie specjalne lub dofinansowanie turnusów rehabilitacyjnych w konkretnych miejscach. Są ośrodki rehabilitacyjne, które realizują turnusy tylko dla konkretnych przyczyn niepełnosprawności.
Kluczową część orzeczenia stanowią tzw. „WSKAZANIA”. To one tak naprawdę mówią o tym z jakiego wsparcia możemy skorzystać.
Na orzeczeniu przy każdym z nich jest określenie „wymaga” lub „nie wymaga”.
Dotyczą one:
- odpowiedniego zatrudnienia uwzględniającego psychofizyczne możliwości danej osoby – przy dzieciach zawsze jest stwierdzenie, że nie wymaga
- szkolenia, w tym specjalistycznego – dotyczy głównie dorosłych i szkoleń organizowanych dla osób niepełnosprawnych m.in. przez organizacje pozarządowe lub urzędy pracy
- zatrudnienia w zakładzie aktywności zawodowej – dotyczy dorosłych i zakładów aktywności zawodowej, w których co najmniej 70% zatrudnionych stanowią osoby niepełnosprawne
- uczestnictwa w terapii zajęciowej – dotyczy to osób niepełnosprawnych, które nie są w stanie podjąć pracy zawodowej, a ich celem jest możliwość rehabilitacji społecznej i zawodowej w zakresie pozyskania lub przywracania umiejętności niezbędnych do podjęcia zatrudnienia; obecnie aby osoba mogła uczestniczyć w WTZ musi mieć odpowiedni zapis w orzeczeniu
- konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby – jeśli przyczyna niepełnosprawości wymaga zaopatrzenia przeważnie jest wówczas adnotacją „wymaga wg wskazań lekarskich”. W myśl obowiązujących przepisów każdej uprawnionej osobie przysługuje zaopatrzenie w wyroby medyczne aparaty i ortezy ortopedyczne, wózki inwalidzkie, laski i kule, balkoniki, obuwie ortopedyczne, zestawy infuzyjne do osobistych pomp insulinowych, pieluchomajtki, cewniki czy sprzęt stomijny (pełny wykaz refundowanych wyrobów medycznych zawarty jest w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 29 maja 2017 r. w sprawie wykazu wyrobów medycznych wydawanych na zlecenie). Osoby posiadające w orzeczeniu w punkcie 5 „wymaga” mogą ubiegać się o dodatków środki z powiatowych centrum pomocy rodzinie. Dokładnie jak to zrobić będzie w kolejnej części naszego cyklu
- korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji, przez co rozumie się korzystanie z usług socjalnych, opiekuńczych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych świadczonych przez sieć instytucji pomocy społecznej, organizacje pozarządowe oraz inne placówki – jest to punk, który nie przekłada się wprost na dodatkowe świadczenia czy uprawnienia potwierdza jedynie, że takie wsparcie jest potrzebne. Wiele organizacji pozarządowych, ośrodków i innych miejsc realizując projekty że środków np. PFRON wymaga jedynie posiadania orzeczenia (poniżej 16 rż) lub konkretnego stopnia niepełnosprawości
- konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji – często jest określane jako „wymaga”, „częściowo wymaga” lub „nie wymaga”. Dotyczy osób, które nie są w stanie samodzielnie egzystować i potrzebują wsparcia
- konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji – punk dotyczy jedynie dzieci poniżej 16 r.ż.
WAŻNE – aby opiekun mógł się starać o świadczenie pielęgnacyjne w orzeczeniu musi być przyznany zarówno punkt 7 jak i 8. (O świadczeniu pielęgnacyjnym przygotowany będzie oddzielny wpis). - spełniania przez osobę niepełnosprawną przesłanek określonych w art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – punkt jest niezbędny aby uzyskać kartę parkingowa. W wielu miejscach dla najmłodszych dzieci nie jest ten punkt przyznawany, ponieważ zespoły orzekające wykazują że każde małe dziecko i tak jest noszone przez rodziców, niezależnie od jego sprawności lub nie.
- zamieszkiwania w oddzielnym pokoju, o którym mowa w art. 5 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych – ten zapis nie dotyczy możliwości ubiegania się w gminie o większy lokal mieszkaniowy. Wskazanie dotyczy przede wszystkim osób z określonymi dysfunkcjami, np. osoby poruszającej się na wózku inwalidzkim, leżącej czy takiej, która ma znaczne ograniczenia w przyjmowaniu pokarmów i czynnościach fizjologicznych. Osoba ubiegająca się o dodatek mieszkaniowy musi spełniać rozmaite kryteria (warto sprawdzać je na bieżąco, bo mogą być modyfikowane). Osoba z niepełnosprawnością, posiadająca to wskazanie, ma zwiększoną normatywną powierzchnię lokalu o 15 m2.
Ważną częścią orzeczenia jest też uzasadnienie – zwłaszcza jeśli nie zgadzamy się z treścią orzeczenia. W tej części można znaleźć przydatne wskazówki do przygotowania odwołania.